Mit o Edypie i Antygonie
Mit o Edypie jest centralnym elementem historii przeklętego rodu Labdakidów.
Przepowiednia i narodziny
Król Teb, Lajos, i jego żona, Jokasta, otrzymali od wyroczni delfickiej przepowiednię, że ich syn zabije ojca i poślubi matkę. Aby uniknąć tego strasznego losu, po narodzinach syna przekłuli mu pięty żelaznymi kolcami, związali go i porzucili w górach na pewną śmierć.
Dziecko zostało jednak znalezione przez pasterzy. Zanieśli je królowej Koryntu, która nie miała własnego potomstwa, aby go wychowała. Chłopiec, z powodu nabrzmiałych od przekłucia nóg, otrzymał imię Edyp (Ojdipus), co oznacza „człowiek o spuchniętych nogach”.
Nieświadome ojcobójstwo
Edyp wychowywał się w Koryncie, wierząc, że jego rodzicami są tamtejsi władcy, Polybos i Merope. Kiedy dorósł, udał się do Delf, by poznać prawdę, ponieważ rówieśnicy nazywali go „podrzutkiem”. Zamiast odpowiedzi na swoje pytanie, usłyszał ostrzeżenie, aby nie wracał do ojczyzny, gdyż tam zabije własnego ojca i ożeni się z matką. W przekonaniu, że Polibos i Merope są jego prawdziwymi rodzicami, Edyp postanowił opuścić Korynt.
Podczas wędrówki, los pchnął go do Teb. W ciasnym wąwozie górskim Edyp spotkał wóz wiozący starca i dworzan. Wybuchła kłótnia, ponieważ Edyp nie chciał ustąpić drogi. W wyniku bójki Edyp zabił mężczyznę, nie wiedząc, że był to Lajos, jego rodzony ojciec.
Rozwiązanie zagadki Sfinksa i kazirodztwo
Po śmierci Lajosa władzę w Tebach przejął Kreon, brat Jokasty. Na miasto spadło nieszczęście: Sfinks—potwór o twarzy i piersiach kobiety, reszcie ciała lwa i skrzydłach—zabijał ludzi, żądając rozwiązania zagadki. Kreon ogłosił, że ten, kto odgadnie zagadkę, otrzyma królestwo i poślubi królową Jokastę.
Zagadka Sfinksa brzmiała: „Co to za zwierzę, obdarzone głosem, które z rana chodzi na czworakach, w południe na dwóch nogach, a wieczorem na trzech?”. Edyp poprawnie odpowiedział, że to człowiek. Sfinks rzucił się w przepaść.
Edyp został królem i poślubił Jokastę, nieświadomie własną matkę, wypełniając tym samym drugą część przepowiedni. Z tego kazirodczego związku urodziła się czwórka dzieci: synowie Polinejkes i Eteokles oraz córki Antygona i Ismena.
Odkrycie prawdy i katastrofa
Wkrótce Teby zaczęły nawiedzać kolejne plagi i nieszczęścia, takie jak zaraza, nieurodzaj i martwe dzieci. Wezwano ślepego wróżbitę Tejrezjasza (Tyrezjasza). Wieszcz, choć początkowo milczał, ostatecznie zdradził, że Edyp jest ojcobójcą i żyje w kazirodczym związku z matką. Edyp, dumny król i dobry władca, w gniewie początkowo oskarżył Tejrezjasza i Kreona o spisek, ale dowody zaczęły się układać w całość.
Wiadomość o tragicznej prawdzie doprowadziła do katastrofy:
1. Jokasta powiesiła się w swojej komnacie.
2. Edyp, przepełniony rozpaczą i świadomością swojej zbrodni, wykłuł sobie oczy sprzączkami z szaty Jokasty.
Oślepiony Edyp, okryty hańbą, wyruszył na wygnanie. Prowadziły go córki, zwłaszcza Antygona. Zmarł w Kolonos, niedaleko Aten.
Dalsze losy rodu
Po śmierci Edypa, bracia Eteokles i Polinejkes mieli sprawować władzę na przemian. Eteokles złamał umowę i wygnał brata, a Polinejkes najechał Teby z pomocą obcej armii (Argos). Obaj bracia zginęli w bratobójczej walce. Władzę ponownie objął Kreon. Sofokles opisał ten ostatni fragment mitu, koncentrując się na konflikcie Antygony i Kreona w tragedii Antygona.
fAInelekcje 