Dlaczego maturzysta musi znać konteksty?
Znajomość kontekstów jest najważniejszą umiejętnością wymaganą na egzaminie maturalnym (zarówno ustnym, jak i pisemnym), ponieważ pozwala na osiągnięcie najwyższego poziomu analizy i argumentacji.
1. Uzasadnienie interpretacji (klucz do wyższych punktów)
Kontekst daje wsparcie i wiarygodność każdej interpretacji. Nie wystarczy stwierdzić, że Raskolnikow w Zbrodni i karze zabił, bo był biedny. Trzeba to poprzeć kontekstem filozoficznym (nihilizm, utylitaryzm) i historycznym (Petersburg, bieda, teorie społeczne XIX w.).
2. Budowanie wielopłaszczyznowej argumentacji
Konteksty umożliwiają łączenie lektur z różnych epok.
Przykład: Możesz połączyć mitologizację cierpienia narodu w romantycznych Dziadach cz. III (kontekst mesjanistyczny) z naturalistycznym i turpistycznym opisem cierpienia w Proszę państwa do gazu (kontekst totalitaryzmu). Używasz wówczas dwóch różnych kontekstów, by pokazać ewolucję motywu cierpienia.
3. Unikanie streszczenia i powierzchowności
Kontekst zmusza do myślenia o dziele w kategoriach problemów, idei i procesów historycznych, a nie tylko fabuły. Zamiast streszczać Dżumę, uczeń omawia ją w kontekście etycznym i egzystencjalnym, zadając pytania o sens buntu i obowiązku.
4. Spójność wypowiedzi ustnej
Na maturze ustnej (niejawnej) konteksty służą jako gotowe „półki” z argumentami. Losując temat (np. „Bunt w literaturze”), uczeń sięga po kontekst prometejski (Konrad), filozoficzny (nihilizm Raskolnikowa) lub historyczny (bunt pokolenia Kolumbów) i natychmiast buduje logiczną, spójną strukturę wypowiedzi.
Podsumowując: Znajomość kontekstów to zdolność do myślenia o literaturze jako części kultury i historii, a nie zbiorze oderwanych opowieści. Jest to najbardziej ceniona umiejętność na egzaminach maturalnych.
fAInelekcje 