fAInelekcje

Streszczenie

AKT I

1. Rozmowa Walerego z Elizą: Walery i Eliza rozmawiają o swojej potajemnej miłości. Dowiadujemy się, że Walery uratował Elizę przed utonięciem i zatrudnił się jako rządca u jej ojca, Harpagona, by być blisko ukochanej.

2. Obawy Elizy: Córka Harpagona lęka się surowości ojca i reakcji otoczenia na jej związek.

3. Wyznanie Kleanta: Kleant zwierza się siostrze, że kocha Mariannę – ubogą dziewczynę mieszkającą z chorą matką. Rodzeństwo narzeka na skąpstwo ojca, które uniemożliwia im realizację planów.

4. Wypędzenie Strzałki: Harpagon wyrzuca z domu służącego Kleanta, Strzałkę, podejrzewając go o szpiegowanie i kradzież. Rewiduje go, sprawdzając dłonie i kieszenie.

5. Obawy o skarb: Harpagon, pozostawszy sam, martwi się o zakopane w ogrodzie 10 tysięcy talarów w złocie.

6. Plany małżeńskie Harpagona: Skąpiec oświadcza dzieciom, że zamierza poślubić Mariannę. Dla syna wybrał pewną wdowę, a Elizę chce wydać tego samego wieczoru za bogatego starca, pana Anzelma.

7. Bunt Elizy i podstęp Walerego: Eliza odmawia poślubienia Anzelma. Harpagon prosi Walerego o rozstrzygnięcie sporu. Walery, chcąc przypodobać się pracodawcy, pozornie przyznaje mu rację, używając argumentu „bez posagu”, lecz po cichu obiecuje Elizie, że znajdzie sposób na udaremnienie ślubu.

AKT II

1. Kleant u lichwiarza: Kleant, potrzebujący pieniędzy, próbuje zaciągnąć pożyczkę przez pośrednika Simona. Warunki są drakońskie: wysoki procent i konieczność przyjęcia części pożyczki w bezwartościowych rupieciach.

2. Konfrontacja ojca z synem: Okazuje się, że lichwiarzem jest Harpagon, a klientem Kleant. Dochodzi do kłótni – ojciec zarzuca synowi rozrzutność, a syn ojcu haniebne zajęcie.

3. Intrygi Frozyny: Pośredniczka Frozyna przychodzi do Harpagona. Schlebia mu, wychwalając jego rzekomą młodość i zdrowie, by wyłudzić zapłatę.

4. Rzekomy posag Marianny: Frozyna przekonuje skąpca, że Marianna wniesie „posag” w postaci oszczędnego trybu życia i niechęci do hazardu. Zapewnia też, że dziewczyna lubi tylko starców,. Frozyna prosi o wsparcie finansowe, ale Harpagon ignoruje prośbę i odchodzi.

AKT III

1. Przygotowania do przyjęcia: Harpagon wydaje służbie skąpe instrukcje dotyczące kolacji dla pana Anzelma. Każe oszczędzać wino i uważać, by nic nie zginęło.

2. Kłótnia Jakuba z Walerym: Jakub (kucharz i stangret) twierdzi, że nie da się wyprawić dobrej uczty tanim kosztem. Walery drwi z niego i prawi morały o wstrzemięźliwości, co zachwyca Harpagona.

3. Prawda o opinii publicznej: Jakub, zapytany przez pana, co mówią o nim w mieście, przytacza obraźliwe plotki o jego skąpstwie. Rozwścieczony Harpagon bije sługę.

4. Zemsta Jakuba: Walery śmieje się z pobitego Jakuba. Jakub grozi mu, ale ostatecznie obrywa również od rządcy. Postanawia się zemścić.

5. Wizyta Marianny: Frozyna wprowadza przerażoną Mariannę. Dziewczyna z odrazą patrzy na Harpagona.

6. Spotkanie zakochanych: Pojawia się Kleant. Marianna rozpoznaje w nim swojego ukochanego. Młodzi prowadzą rozmowę pełną aluzji, wyrażając wzajemną niechęć do narzuconych małżeństw, co Harpagon błędnie interpretuje.

7. Incydent z pierścieniem: Kleant zdejmuje z palca ojca diamentowy pierścień i wręcza go Mariannie w imieniu Harpagona, nie pozwalając na jego zwrot.

AKT IV

1. Prośba o pomoc: Kleant, Marianna, Eliza i Frozyna naradzają się. Frozyna wpada na pomysł podstawienia fałszywej markizy z Bretanii, która miałaby uwieść Harpagona swoim rzekomym majątkiem.

2. Podstęp Harpagona: Ojciec podpuszcza Kleanta, mówiąc, że zrezygnowałby z Marianny i oddał ją synowi, gdyby nie jego niechęć. Kleant wpada w pułapkę i wyznaje prawdę o swojej miłości.

3. Wybuch gniewu: Harpagon wpada w szał, żąda, by syn zrezygnował z dziewczyny. Kleant odmawia.

4. Fałszywe pogodzenie: Jakub zostaje wezwany na sędziego sporu. Oszukuje obu, mówiąc każdemu z osobna na ucho, że ten drugi ustąpił. Harpagon i Kleant godzą się, by po chwili znów się pokłócić, gdy prawda wychodzi na jaw.

5. Kradzież szkatułki: Strzałka wykrada z ogrodu szkatułkę z pieniędzmi Harpagona i przekazuje ją Kleantowi.

6. Rozpacz skąpca: Harpagon odkrywa kradzież. Wpada w obłęd, krzyczy, podejrzewa wszystkich (nawet siebie) i wzywa policję.

AKT V

1. Śledztwo: Przybywa Komisarz. Harpagon żąda aresztowania całego miasta.

2. Oskarżenie Walerego: Jakub, chcąc zemścić się na rządcy, fałszywie oskarża Walerego o kradzież szkatułki.

3. Nieporozumienie: Walery przyznaje się do „winy”, mając na myśli potajemne zaręczyny z Elizą. Harpagon myśli, że mowa o skradzionych pieniądzach.

4. Prawda o Walerym i Anzelmie: Gdy nieporozumienie się wyjaśnia, Harpagon chce skazać Walerego. Wtedy wkracza pan Anzelm. Walery wyjawia, że jest synem don Tomasza d’Alburcy i ocalał z katastrofy morskiej. Marianna rozpoznaje w nim brata, a Anzelm okazuje się być ich ojcem.

5. Szantaż i rozwiązanie: Wchodzi Kleant i oświadcza, że odda szkatułkę, jeśli ojciec zgodzi się na jego ślub z Marianną.

6. Finał: Anzelm zgadza się pokryć koszty obu ślubów (Kleanta z Marianną i Walerego z Elizą) oraz zapłacić komisarzowi. Harpagon odzyskuje swoje pieniądze i zostaje sam ze swoją „ukochaną szkatułką”.

Imię/Postać	Rola w dramacie	Relacje rodzinne i społeczne	Opis charakteru	Kluczowe motywacje
Harpagon	Główny bohater, ojciec Kleanta i Elizy	Ojciec Kleanta i Elizy, zalotnik Marianny, pracodawca Jakuba i Walerego	Chciwy, podejrzliwy, porywczy, skrajnie oszczędny, egoistyczny i tyrański wobec dzieci	Gromadzenie i ochrona majątku (szkatułki), chęć zysku, zawarcie małżeństwa bez posagu
Kleant	Syn Harpagona	Brat Elizy, zakochany w Mariannie, rywal ojca o jej rękę	Rozrzutny (według ojca), zdeterminowany w miłości, buntowniczy wobec ojcowskiej tyranii	Poślubienie Marianny, zdobycie niezależności finansowej, walka z chciwością ojca
Eliza	Córka Harpagona	Siostra Kleanta, ukochana Walerego	Wrażliwa, szczera, obawiająca się opinii świata i gniewu ojca, lojalna wobec brata	Związek z Walerym, uniknięcie małżeństwa z przymusu (z Anzelmem)
Walery	Rządca w domu Harpagona, syn Anzelma	Ukochany Elizy, brat Marianny	Sprytny, potrafi schlebiać Harpagonowi, by osiągnąć cel, oddany i odważny	Pozyskanie przychylności Harpagona, by poślubić Elizę, odnalezienie rodziców
Marianna	Córka Anzelma, ukochana Kleanta	Siostra Walerego, córka schorowanej matki, wybranka Harpagona	Skromna, cicha, oddana matce, nieszczęśliwa z powodu planowanego ślubu ze starcem	Miłość do Kleanta, opieka nad matką, uniknięcie związku z Harpagonem
Anzelm	Szlachcic, ojciec Walerego i Marianny	Dawny don Tomasz d’Alburci, niedoszły mąż Elizy	Szlachetny, wyrozumiały, hojny, stateczny i uczciwy	Odnalezienie rodziny, szczęście dzieci, godne życie po latach tułaczki
Frozyna	Pośredniczka (swatka)	Osoba wynajęta do skojarzenia Harpagona z Marianną	Błyskotliwa, manipulacyjna, umiejąca schlebiać, potrafi odnaleźć się w trudnych sytuacjach	Zysk finansowy, pomoc zakochanym (dla nagrody)
Jakub	Kucharz i woźnica Harpagona	Sługa domowy, skonfliktowany z Walerym	Porywczy, mściwy, ale potrafiący być szczerym i współczującym wobec zwierząt	Wypełnianie obowiązków mimo braku funduszy, zemsta na Walerym
Strzałka	Służący Kleanta	Wierny sługa syna Harpagona	Bystry, sprytny, lojalny, nienawidzi skąpstwa Harpagona	Pomoc Kleantowi, zdobycie pieniędzy dla pana (kradzież szkatułki)

Strony: 1 2 3 4 5 6 7 8 9