Roland – wzór rycerza
Roland – wzór rycerza
Średniowieczny etos rycerski miał fundamentalny i kształtujący wpływ na kreację postaci Rolanda, ponieważ jest on przedstawiony jako archetyp, czyli idealny wzorzec rycerza. Pieśń o Rolandzie jest wzorcowym przykładem eposu rycerskiego (chanson de geste), który ma charakter literatury parenetycznej, służącej kreowaniu i promowaniu wzorców osobowych godnych naśladowania.
Roland uosabia zestaw norm moralnych i obyczajowych (etos rycerski), których przestrzeganie było warunkiem przynależności do stanu rycerskiego.
Główne elementy etosu rycerskiego, które zdeterminowały postawę i działania Rolanda, to:
1. Honor i odwaga (męstwo)
◦ Roland jest określany jako mężny, odważny i honorowy. Jest uosobieniem najwyższych rycerskich wartości.
◦ Dla Rolanda honor i pośmiertna sława były ważniejsze niż życie i przetrwanie. Właśnie z powodu wierności kodeksowi rycerskiemu nie wzywa na pomoc Karola Wielkiego, odrzucając prośby Oliwiera, by zatrąbić w róg. Uważał, że gdyby tak uczynił, straciłby honor, naraziłby się na niesławę, a nawet podejrzenie o tchórzostwo.
◦ Mówi, że woli umrzeć, niż popaść w niesławę, a dla swego pana (seniora, Karola Wielkiego) trzeba ścierpieć wszelką niedolę.
◦ Jego decyzja o walce w obliczu miażdżącej przewagi wroga i poświęcenie życia swojej armii wynikają bezpośrednio z nieugiętej postawy etosu rycerskiego.
2. Wierność Bogu, królowi i Ojczyźnie
◦ Etos rycerski wymagał bezwzględnej wierności zobowiązaniom wobec wyższych stanem, w tym wierności królowi i ojczyźnie. Roland był wierny Karolowi Wielkiemu, swojemu panu, który go wychował.
◦ Roland jest także człowiekiem głęboko religijnym (bogobojnym). Do podstawowych obowiązków rycerza należała obrona chrześcijaństwa. Roland ginie w walkach z Saracenami (innowiercami), co uwypukla religijne tło poematu i heroiczny wymiar jego chrześcijańskiej misji.
3. Realizacja ars moriendi (sztuka dobrego umierania)
◦ Postać Rolanda jest wzorem realizacji ars bene moriendi – rycerskiego kodeksu honorowego oddania życia za wiarę, króla lub ojczyznę. Jego śmierć została szczegółowo opisana i celowo wyidealizowana i sakralizowana.
Przygotowanie do śmierci. Rytuał umierania składał się z szeregu obowiązków, które chrześcijanin powinien wypełnić. Roland przed śmiercią:
▪ Modli się do Boga, bije się w pierś i wyznaje swoje winy (poprzez mea culpa za grzechy wielkie i małe).
▪ Oddaje Bogu swoją prawą rękawicę – symboliczny gest podkreślający przynależność do królestwa Bożego. Święty Gabriel wziął ją z jego dłoni.
▪ Prosi Archanioła Gabriela za samego siebie, a Bóg zsyła mu aniołów (Cherubina, Świętego Michała, Świętego Gabriela), którzy niosą jego duszę do raju. Został tym samym przyjęty w poczet świętych i naznaczony stygmatem świętości, ustylizowany na Chrystusa.
◦ Honorowe pozycjonowanie: Umierając, kładzie się na zielonej murawie, twarzą do ziemi, a następnie obraca głowę ku zgrai pogan i twarzą ku Hiszpanii, chcąc, aby wszyscy jego ludzie powiedzieli, że umarł jako zwycięzca i zacny hrabia.
◦ Dbałość o mienie: Przed śmiercią usiłuje połamać swój miecz Durendal, aby relikwie, które zawierał, nie dostały się w niegodne ręce wroga.
Kreacja Rolanda jest więc świadomym i kunsztownym zabiegiem mającym na celu uwznioślenie bohatera i stworzenie legendy, która ucieleśniała wszystkie pożądane cnoty stanu rycerskiego
fAInelekcje 