Geneza i znaczenie nazwy „renesans”
Renesans, czyli odrodzenie, to przełomowa epoka w dziejach Europy, stanowiąca intelektualny i kulturowy pomost między światem średniowiecza a nowożytnością. Był to czas dynamicznych przemian, w którym na nowo odkryto dziedzictwo starożytnej Grecji i Rzymu, a w centrum zainteresowania postawiono człowieka, jego godność i twórczy potencjał.
Nazwa epoki jest czymś więcej niż tylko chronologiczną etykietą; stanowi manifest ideowy, który odzwierciedla jej fundamentalne założenia. Termin „renesans” nie powstał przypadkowo – zdefiniował on aspiracje ówczesnych myślicieli, artystów i badaczy, świadomie odcinających się od dziedzictwa wieków średnich i poszukujących inspiracji w odległej przeszłości. Zrozumienie genezy tej nazwy jest kluczem do uchwycenia istoty całej epoki.
Odrodzenie tradycji antycznej
• Polski termin „odrodzenie” jest precyzyjnym tłumaczeniem francuskiego słowa renaissance, które oznacza dosłownie „ponowne narodziny”.
• Pojęcie to zostało spopularyzowane w XVI wieku przez włoskiego historyka sztuki, Giorgio Vasariego. Użył go, by opisać odnowienie i powrót do wzorców antycznych w sztukach plastycznych, które postrzegał jako swoiste „powtórne narodziny” doskonałości utraconej po upadku Rzymu.
• Jako nazwa całej epoki historycznej termin ten został ugruntowany głównie za sprawą szwajcarskiego badacza Jakuba Burckhardta, który w swoim dziele Kultura Odrodzenia we Włoszech skrystalizował koncepcję renesansu jako odrębnej, nowożytnej formacji kulturowej.
Istota „Odrodzenia”
U podstaw pojęcia „renesans” leży świadome dążenie do odnowienia i ponownego odkrycia ideałów starożytnej Grecji i Rzymu w każdej dziedzinie ludzkiej aktywności – od filozofii i literatury, przez naukę, aż po sztukę i architekturę. Twórcy tej epoki postrzegali swoje działania jako zerwanie z kulturą średniowiecza, którą często niesłusznie uznawali za okres umysłowego zastoju i barbarzyństwa. Odrodzenie było więc nie tyle powrotem do przeszłości, co raczej próbą zbudowania na jej fundamentach nowej, zorientowanej na człowieka teraźniejszości.
Zrozumienie nazwy epoki jest nierozerwalnie związane z określeniem jej ram czasowych, które, jak się okazuje, były niezwykle zróżnicowane zarówno geograficznie, jak i w poszczególnych fazach rozwoju.
fAInelekcje 