Mecenat
Mecenat renesansowy, czyli opieka możnych nad artystami i uczonymi, był kluczowym elementem kultury epoki. W centrum zainteresowania mecenasów znajdował się człowiek i jego twórcze sprawy, co było zgodne z ideami humanizmu.
Mecenasami byli przede wszystkim władcy, arystokraci, dostojnicy Kościoła oraz sam Kościół jako instytucja. Równocześnie, wraz z rozwojem mieszczaństwa, coraz większą rolę we wspieraniu artystów zaczęło odgrywać zamożne mieszczaństwo.
Kryterium mecenatu i sławy
Status mecenasa (podobnie jak artysty) wiązał się z humanistycznym kultem wybitnych jednostek (viri illustres). O statusie vir illustris decydował często pozytywny stosunek do kultury (studia humanitatis), czyli popieranie nauki i kultury.
Poniżej przedstawiono najważniejszych mecenasów:
1. Władcy, arystokraci i rody mecenasów w Europie
• Medyceusze: Byli najsłynniejszym rodem mecenasów w Europie. Wśród nich wymieniany jest np. Cosimo de’Medici.
• Władcy dążący do sławy: Monarchowie, którzy sami oddawali się studiom i lekturom, lub popierali uczonych, zyskiwali w ten sposób chwałę. Do tych, którzy konsekwentnie zabiegali o rozsławienie swojego imienia poprzez kulturę, należeli:
◦ Alfons Aragoński.
◦ Federico Montefeltro.
◦ Maciej Korwin.
• Inni arystokraci i władcy: Do mecenasów lub osób, które były adresatami pism w nadziei na patronat, należeli: Francesco Sforza, Rene Andegaweński, Sigismondo Malatesta i książę Ercole d’Este.
• Mecenat późnego renesansu/manieryzmu: W okresie późnego renesansu (manieryzmu), mecenat dworski stanowił ostoję sztuki. Władcy ci, w przeciwieństwie do wcześniejszych, pragnęli sami delektować się dziełami sztuki. Przykładami mecenasów z tego okresu, którzy gromadzili wielkie kolekcje, są: Filip II i Rudolf II.
• Mecenasi literatury: Książę Salerno zapewnił Bernardowi Tasso (ojcu Torquata) płatny urlop i willę w Sorrento, aby ten mógł spokojnie pracować nad eposem.
2. Dostojnicy Kościoła (Papieże)
Również papieże i dostojnicy Kościoła byli ważnymi mecenasami.
• Papież Mikołaj V był uznawany za jednego z trzech najznakomitszych ludzi epoki, ponieważ popierał kulturę, położył podwaliny pod bibliotekę watykańską i przyczynił się do powstania pierwszych wielkich budowli renesansowych w Rzymie.
• Papież Klemens VII zlecił Michałowi Aniołowi namalowanie fresku Sąd Ostateczny na ścianie ołtarzowej Kaplicy Sykstyńskiej.
3. Mecenasi polscy
W Polsce, oprócz mecenatu królewskiego, hojnością wyróżniali się magnaci i ludzie Kościoła:
• Jan Zamoyski (magnat).
• Piotr Myszkowski (człowiek Kościoła).
fAInelekcje 