Odpowiednie przygotowanie do matury ustnej (nazywanej często maturą niejawną, ponieważ temat jest losowany na miejscu) jest kluczem do sukcesu.
Chodzi tu nie tylko o wiedzę, ale przede wszystkim o kompetencje komunikacyjne i umiejętność budowania spójnej wypowiedzi.
Poniżej znajdziesz ogólne wskazówki, jak przygotować się do tej części egzaminu, uwzględniające wymogi Formuły 2023.
Wskazówki do przygotowania wypowiedzi na maturę ustną
1. Zrozumienie struktury zadania
Zadanie maturalne zawsze ma ten sam schemat i składa się z trzech elementów, które musisz połączyć w spójną całość:
- Temat/Problem: Główne zagadnienie, które należy omówić.
- Tekst/Obraz/Utwór Kultury: Materiał źródłowy (np. cytat z lektury, obraz, rzeźba, fotografia, plakat), który stanowi punkt wyjścia.
- Lektura obowiązkowa: Wymagana lektura, do której musisz się odwołać w kontekście problemu.
- Inny tekst kultury: Dowolny tekst (np. film, piosenka, architektura, inny obraz) lub lektura dodatkowa, którą wykorzystasz do poszerzenia argumentacji.
2. Przygotowanie do monologu (Ok. 10 minut)
Jest to najważniejsza część egzaminu. Wypowiedź musi być kompletna, logiczna i płynna. Pamiętaj, że CKE opublikowała listę pytań jawnych, więc warto wcześniej przygotować się z tej części. Więcej czasu pozostanie na pytanie niejawne.
Pytanie niejawne
A. Wstęp (1-2 minuty)
- Przedstawienie tematu: Zacytuj lub parafrazuj temat i natychmiast określ swoją tezę lub główną myśl.
- Charakterystyka źródła: Krótko scharakteryzuj materiał źródłowy (np. „Mural Banksy’ego, przedstawiający gołębia pokoju, jest ironicznym komentarzem do…”).
- Zapowiedź struktury: Zapowiedz, do jakich utworów się odwołasz (np. „Problem ten omówię, porównując wizję Banksy’ego z tragicznym patriotyzmem w Dziadach oraz z opowiadaniem Proszę państwa do gazu.”).
- Pamiętaj, że należy zawsze podać imię i nazwisko autora oraz poprawny tytuł tekstu kultury, w tym lektury, do którego się odwołujecie.
B. Rozwinięcie (6-7 minut)
Rozwinięcie powinno składać się z minimum trzech spójnych części (tyle, ile masz materiałów do analizy – źródło, lektura obowiązkowa, inny tekst kultury).
- Analiza źródła: Dokładnie omów materiał źródłowy, wykorzystując elementy, które są podane w poleceniu (np. dla obrazu: symbolika, kompozycja, kolorystyka; dla tekstu: metafory, kontekst). Analiza musi prowadzić do argumentu.
- Kontekst lektury obowiązkowej: Wykorzystaj lekturę obowiązkową do porównania, skontrastowania lub pogłębienia problemu z tematu. Nie streszczaj lektury; użyj konkretnych argumentów, scen lub motywów.
- Kontekst innego tekstu kultury: Użyj wybranego przez siebie utworu do poszerzenia perspektywy (np. współczesny film, inna lektura) lub do pokazania, jak problem zmienia się w czasie. Pamiętaj, aby podać tytuł i autora tego utworu.
C. Podsumowanie (1-2 minuty)
- Wnioski: Zbierz wszystkie argumenty w syntetyczny wniosek. Udowodnij, że Twoja początkowa teza była słuszna.
- Otwarcie: Zakończ wypowiedź refleksją ogólną lub pytaniem retorycznym, co płynnie wprowadzi do dyskusji z komisją (np. „Ostatecznie, dzieła te uświadamiają nam, że problem pychy jest nieśmiertelny, niezależnie od tego, czy mierzymy się z kosmosem, czy z własnym sercem.”).
3. Przygotowanie do Rozmowy (Ok. 5 minut)
Rozmowa z komisją jest naturalną kontynuacją Twojej wypowiedzi. Zazwyczaj komisja prosi o rozwinięcie, pogłębienie lub odniesienie Twoich argumentów do innej, niewymienionej wcześniej lektury.
- Płynność: Słuchaj uważnie pytań. Odpowiadaj konkretnie, ale staraj się rozwijać swoją myśl (np. „Zgadzam się z Pani/Pana tezą, ponieważ… A dodatkowo, chciałbym zauważyć, że problem ten pojawia się także w…”).
- Gotowe „Zapasowe” Lektury: Przygotuj w pamięci 2-3 lektury, których nie użyłeś w monologu, np. Zbrodnia i kara, Potop, Zemsta. Będą one Twoim „awaryjnym” kontekstem w rozmowie. Najlepiej przygotować się ze wszystkich lektur obowiązkowych i do nich sięgać.
- Kluczowe pojęcia: Bądź gotów zdefiniować kluczowe pojęcia, które pojawiły się w Twojej wypowiedzi (np. Co to jest archetyp? Jak rozumiesz pojęcie cynizmu? Czym jest groteska?).
4. Praktyczne wskazówki: Czas i Język
- Zarządzanie Czasem (15 minut na przygotowanie): To kluczowe. Podziel czas:
- 5 minut: Rozpisanie planu monologu (tylko główne punkty i argumenty).
- 10 minut: Trening i mentalne przećwiczenie płynnych przejść między argumentami.
- Język: Używaj bogatego słownictwa (np. deziluzja, ambiwalencja, opresja, archetyp, synteza, dekonstrukcja), ale unikaj błędów językowych. Pamiętaj o akcentowaniu i kontakcie wzrokowym z komisją.
- Płynne Przejścia: Ćwicz frazy przejściowe, które łączą Twoje argumenty:
- Przechodząc do…
- Jednak to ujęcie kontrastuje z…
- Warto jednak ten problem pogłębić, odwołując się do…
- Ostatecznym dowodem na to jest…
Powodzenia! 🍀
fAInelekcje 