Frazeologizmy mitologiczne (mitologizmy)
Frazeologizmy te wywodzą się z mitologii greckiej i rzymskiej.
| Frazeologizm | Pochodzenie (krótki kontekst) | Znaczenie i zastosowanie |
| Pięta Achillesa | Matka Achillesa, Tetyda, zanurzyła go w Styksie, trzymając za piętę – jedyny słaby punkt. | Słaba strona, czuły punkt, jedyna wrażliwa cecha/miejsce. |
| Syzyfowa praca | Król Syzyf skazany na wieczne wtaczanie głazu na górę, który ciągle spadał. | Ciężka, bezcelowa praca, nieprzynosząca efektów, męka. |
| Puszka Pandory | Pierwsza kobieta, Pandora, otworzyła zakazany dzban/puszkę, uwalniając nieszczęścia. | Źródło wszelkich nieszczęść, niekończących się kłopotów. |
| Koń trojański | Podstęp Greków, którzy ukryli się w drewnianym koniu, by dostać się do Troi. | Ukryte niebezpieczeństwo, zdradliwy dar, podstęp. |
| Ikarowy lot | Ikar, syn Dedala, poleciał za wysoko i spadł po roztopieniu wosku skrzydeł. | Śmiałe, ale nieprzemyślane przedsięwzięcie, kończące się katastrofą. |
| Nić Ariadny | Ariadna dała Tezeuszowi nić, aby mógł wydostać się z Labiryntu po zabiciu Minotaura. | Sposób na wyjście z trudnej sytuacji, wskazówka, klucz do rozwiązania problemu. |
| Stajnia Augiasza | Piąta praca Heraklesa: oczyszczenie stajni, która nie była sprzątana przez lata. | Ogromny bałagan, zaniedbana sprawa, wymagająca gruntownego uporządkowania. |
| Męki Tantala | Tantal w Tartarze stał po szyję w wodzie pod drzewem owocowym, ale nie mógł zaspokoić pragnienia/głodu. | Straszne, niekończące się cierpienie (gdy cel jest blisko, lecz nieosiągalny). |
| Róg obfitości | Ułamany róg kozy Amaltei, z którego wylewały się wszelkie dary. | Niewyczerpane źródło dóbr, dostatek, bogactwo. |
| Olimpijski spokój | Spokój i opanowanie bogów z Olimpu. | Wielki, niczym niezamącony spokój, opanowanie. |
| Drakońskie prawa | Nazwa pochodzi od Drakona, ateńskiego prawodawcy, znanego z okrutnych przepisów. | Prawa wyjątkowo surowe, bezwzględne, rygorystyczne. |
| Między Scyllą i Charybdą | Bohaterowie musieli przepływać cieśninę między dwoma potworami, które pożerały żeglarzy. | Znaleźć się w sytuacji bez wyjścia, między dwoma zagrożeniami. |
| Paniczny strach | Od Pana, bożka pasterzy, którego nagły krzyk wywoływał popłoch w stadach. | Nagły, niepohamowany strach, paraliżujący lęk. |
| W objęciach Morfeusza | Morfeusz był bogiem snu i marzeń sennych. | Głęboko spać, zapaść w sen. |
| Koło fortuny | Koło symbolizujące zmienność losu, którym kręci bogini Fortuna. | Zmienność losu, zrządzenie losu, raz dobrze, raz źle. |
| Jabłko niezgody | Jabłko z napisem „Dla najpiękniejszej” rzucone przez Eris (boginię niezgody) na wesele. | Przyczyna konfliktu, powód waśni, sporu. |
| Prometejski bunt | Prometeusz wykradł bogom ogień dla ludzi, za co cierpiał. | Bunt w słusznej sprawie, poświęcenie jednostki dla dobra ogółu. |
| Wierna jak Penelopa | Penelopa, żona Odyseusza, latami wiernie czekała na jego powrót. | Wierność i cierpliwość, wytrwałość w oczekiwaniu. |
| Woda z Lete | Lete była rzeką w Hadesie; napicie się z niej dawało zapomnienie. | Zapomnienie, ulga w cierpieniu, ucieczka od przeszłości. |
| Argusowe oko | Argus, olbrzym ze stu oczami, był nadzwyczaj czujny. | Czujne, podejrzliwe, przenikliwe oko, baczna obserwacja. |
| Złote Runo | Fartuch Barana, cenny skarb, po który Jazon wyprawił Argonautów. | Coś niezwykle cennego, bezcenny, legendarny skarb, trudny do zdobycia. |
| Kompleks Edypa | Edyp, nieświadomie zabił ojca i poślubił matkę. | W psychologii: Nieświadomy pociąg seksualny syna do matki, połączony z niechęcią do ojca. |
| Strzała Amora (Erosa) | Amor (Eros) strzelał z łuku, wywołując nagłą miłość. | Nagłe, niespodziewane zakochanie się, miłość od pierwszego wejrzenia. |
| Pod egidą | Egida była tarczą Zeusa i Ateny; chroniła noszącego. | Pod opieką, pod patronatem, pod czyimś przewodnictwem. |
| Tytaniczna praca | Nawiązanie do Tytanów – gigantycznych bogów. | Praca bardzo ciężka, ogromna, wymagająca nadludzkiego wysiłku. |
| Sąd Parysa | Sąd Parysa nad trzema boginiami, który doprowadził do wojny trojańskiej. | Trudna decyzja do podjęcia, zwłaszcza gdy wszystkie opcje są ryzykowne. |
| Ogród Hesperyd | Ogród, w którym rosły złote jabłka; cel jednej z prac Heraklesa. | Miejsce trudno dostępne, symbol bogactwa i nieosiągalnego szczęścia. |
| Czapka niewidka | Czapka, którą nosił Hades i która pozwalała mu pozostać niewidzialnym. | Coś, co pozwala na ukrycie się, bycie niezauważonym. |
| Wyrocznia delficka | Wyrocznia w Delfach, gdzie kapłanka Pytia przekazywała przepowiednie Apollina. | Ostateczny, niepodważalny autorytet w jakiejś sprawie; enigmatyczna przepowiednia. |
fAInelekcje 