1. Informacje wstępne
   1. Epoka literacka: literatura współczesna
   2. Miejsce wydania: Warszawa
2. Marek Nowakowski -literackie świadectwo
3. Kontrast bohaterów jako zderzenie światów
   1. Sylwetka przegranego. Charakterystyka „Inteligenta”
   2. Portret zwycięzcy. Charakterystyka „Edka”
4. Korzenie postaci „Edka”. Konteksty
5. Polska czasów transformacji – kontekst

---

Informacje wstępne

Tekst opowiadania

---

Mały realizm – nurt w prozie polskiej w pierwszej połowie lat 60 XX wieku, charakteryzujący się tendencją do opisywania codziennych realiów życia ludzi, przeciętnych zjawisk, postaci i sytuacji, minimalizmem poznawczym oraz niechęcią do formułowania głębokich sądów o charakterze społecznym czy psychologicznym, zamiast nich posługując się często stereotypami i banalnymi obserwacjami oraz ograniczając się do opisów zachowań. Twórcy unikali demaskatorstwa i buntu, wyrażając raczej akceptujący stosunek do przeciętności oraz realiów tzw. małej stabilizacji (lata po przełomie października 1956 i dojściu do władzy Władysława Gomułki), rezygnowali także z wszelkich tendencji dydaktycznych. Literatura małego realizmu sięgała chętnie po język mówiony, posługiwała się takimi gatunkami jak powieść, opowiadanie, reportaż. Nurt ten nie wywarł znaczącego wpływu na literaturę późniejszą.

Źródło: Wikipedia

Znaczenie tytułu opowiadania

Tytułowy okrzyk „Górą Edek” nie jest jedynie stwierdzeniem faktu, lecz cynicznym, pełnym rezygnacji przyznaniem się do porażki ze strony narratora – a przez to całej zdegradowanej klasy inteligenckiej. To głos świata, który nie tylko został pokonany, ale który także rozpoznał i nazwał swojego zdobywcę. Użycie cudzysłowu podkreśla, że imię „Edek” staje się tu „synonimem prostaka i prostolinijnego chama”, uniwersalnym symbolem nowej elity, której siła opiera się na pieniądzach i pogardzie dla zasad. Opowiadanie Nowakowskiego to uniwersalna opowieść o triumfie prymitywizmu, który nie potrzebuje już rewolucji, by przejąć władzę – wystarczy mu lśniący Ford i przekonanie o własnej bezkarności.

Mimo że utwór jest głęboko osadzony w realiach polskiej transformacji, jego przesłanie ma wymiar ponadczasowy. Opowiadanie Marka Nowakowskiego pozostaje aktualną i niepokojącą przestrogą przed społeczeństwem, w którym siła materialna i arogancja stają się ważniejsze od zasad współżycia, empatii i wartości humanistycznych. To gorzka diagnoza świata, w którym na pytanie „Panie, jak tak można?” jedyną odpowiedzią jest obojętność i demonstracja siły.

Strony: 1 2 3 4 5 6